Phần lớn thiết bị trong khu vui chơi trẻ em trong nhà như nhà bóng, khung leo, cầu trượt nhựa, bập bênh, nhà hơi không thuộc danh mục máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, nên không có tem kiểm định. An toàn của chúng dựa vào ba thứ: thiết bị được sản xuất theo tiêu chuẩn và có hồ sơ, lắp đặt đúng hướng dẫn, và chủ khu tự kiểm tra, bảo dưỡng đều đặn. Riêng thiết bị cơ giới chở trẻ, như tàu hoả mini chạy ray hay đu quay nhỏ chạy điện, cần được đối chiếu với danh mục từng loại.
Bài này viết cho chủ khu vui chơi trẻ em trong trung tâm thương mại, nhà hàng, khu dân cư và cho phụ huynh thường đưa con tới đó. Sân chơi ngoài trời trong khu dân cư do cộng đồng tự cải tạo là chủ đề khác, bài chỉ nhắc khi cần.
Không có tem kiểm định không có nghĩa là không ai chịu trách nhiệm
Phụ huynh quen với chuyện thang máy hay đu quay có tem kiểm định thường ngạc nhiên khi thấy khu vui chơi trẻ em trong nhà không có tem nào. Điều đó không có nghĩa là khu vui chơi đang làm sai: danh mục thiết bị phải kiểm định bắt buộc chỉ gồm những loại có mức nguy hiểm cao về cơ khí, áp lực, nâng chuyển, và phần lớn thiết bị chơi tĩnh không nằm trong đó.
Nhưng không thuộc diện kiểm định bắt buộc không có nghĩa là không có nghĩa vụ. Chủ khu vui chơi là bên cung cấp dịch vụ cho người tiêu dùng, phải bảo đảm an toàn cho người sử dụng dịch vụ, và chịu trách nhiệm bồi thường nếu thiệt hại phát sinh do lỗi của mình. Khi có trẻ bị thương, câu hỏi sẽ là: thiết bị có nguồn gốc rõ không, có lắp đúng không, có được kiểm tra thường xuyên không, khu có đủ người trông không.
Vì vậy, với nhóm thiết bị này, việc tự kiểm tra và ghi chép quan trọng không kém việc có tem với nhóm thiết bị cơ giới. Chủ khu có nhật ký kiểm tra hằng ngày, có hồ sơ nhà sản xuất, có nội quy rõ ràng sẽ đứng ở vị thế khác hẳn so với chủ khu chỉ nói rằng mọi thứ vẫn ổn.
Không kiểm định thì dựa vào đâu: tiêu chuẩn, hồ sơ, hợp quy nếu có
Thiết bị sân chơi cho trẻ em có các bộ tiêu chuẩn riêng về kết cấu, khe hở có thể kẹt đầu, kẹt ngón tay, chiều cao rơi, bề mặt giảm chấn bên dưới, vật liệu. Có tiêu chuẩn quốc gia, có tiêu chuẩn quốc tế và châu Âu mà nhiều nhà sản xuất công bố áp dụng. Khi mua thiết bị, chủ khu nên hỏi nhà cung cấp thiết bị được sản xuất theo tiêu chuẩn nào và xin tài liệu chứng minh.
Một số sản phẩm cho trẻ em thuộc diện phải công bố hợp quy theo quy chuẩn kỹ thuật, chẳng hạn đồ chơi trẻ em; ranh giới giữa đồ chơi và thiết bị sân chơi lắp cố định cần được đối chiếu theo văn bản hiện hành. Phần hợp quy hàng hoá thuộc trang chuyên về quy chuẩn; ở đây chỉ cần nhớ rằng giấy tờ chất lượng của nhà sản xuất là phần đầu tiên của bộ hồ sơ.
Thiết bị tự đóng ở xưởng địa phương theo mẫu chụp trên mạng, không có tiêu chuẩn, không có tính toán, là nhóm đáng lo nhất. Nhìn có vẻ giống hàng nhập, nhưng khe hở, góc cạnh, chiều cao rơi thường không được tính theo kích thước cơ thể trẻ. Rẻ lúc mua có thể rất đắt lúc có chuyện.
Nhà hơi: những rủi ro riêng mà thiết bị cứng không có
Quạt thổi phải chạy liên tục. Nhà hơi giữ dáng nhờ quạt thổi không ngừng. Mất điện, rút nhầm phích, quạt hỏng làm nhà hơi xẹp trong ít phút, trẻ bên trong có thể bị đè, ngạt. Cần có người canh nguồn điện, phích cắm cố định, và quy trình đưa trẻ ra ngay khi quạt dừng.
Neo giữ. Nhà hơi nhẹ nhưng diện tích lớn. Ngoài trời, một cơn gió giật có thể nhấc bổng cả khối nếu neo không đủ; trong nhà, nhà hơi đặt cạnh cửa mở lớn cũng chịu gió. Số điểm neo và loại neo phải theo hướng dẫn nhà sản xuất.
Số trẻ và độ chênh tuổi. Trẻ lớn nhảy cùng trẻ nhỏ là nguyên nhân phổ biến của va đầu, gãy tay. Giới hạn số trẻ cùng lúc và chia giờ theo nhóm tuổi là việc của người trông.
Rách, hở đường may. Vết rách nhỏ làm áp suất giảm cục bộ, bề mặt chùng xuống chỗ trẻ đang nhảy. Kiểm bề mặt và đường may hằng ngày, vá đúng cách hoặc ngừng dùng.
Xung quanh nhà hơi. Mặt sàn cứng, cạnh bàn ghế, cột ngay sát lối ra là chỗ trẻ văng ra va vào. Cần khoảng trống và đệm lót quanh lối vào ra.
Thiết bị chạy điện trong khu trong nhà: tàu hoả mini, đu quay nhỏ, xe điện
Nhiều khu vui chơi trong trung tâm thương mại kết hợp khu chơi tĩnh với vài thiết bị chạy điện: tàu hoả mini chạy trên ray vòng quanh khu, đu quay ngựa nhỏ, xe điện cho trẻ tự lái trong sân có rào, ghế rung xu, máy gắp thú. Nhóm này khác hẳn khu chơi tĩnh vì có chuyển động cơ khí và có điện chạy qua chỗ trẻ ngồi.
Thiết bị nào trong nhóm này thuộc danh mục kiểm định bắt buộc phụ thuộc vào loại và thông số theo danh mục hiện hành; loại nhỏ, tốc độ thấp thường không thuộc, nhưng không nên tự kết luận. Hãy gửi thông số cho tổ chức kiểm định có chức năng để hỏi, và lưu câu trả lời vào hồ sơ thiết bị. Dù thuộc diện hay không, thiết bị chạy điện vẫn cần an toàn điện: tiếp địa, thiết bị chống dòng rò, dây dẫn đi trong máng, không có chỗ trẻ chạm vào phần mang điện.
Với tàu hoả mini và đu quay nhỏ, rào chắn quanh vùng chuyển động là điểm quan trọng nhất, vì trẻ đứng xem hay chạy theo. Người vận hành phải đứng ở vị trí nhìn hết vòng chạy, có nút dừng trong tầm tay. Với xe điện tự lái, giới hạn tốc độ, đệm bao quanh sân và quy định độ tuổi cho từng loại xe là những thứ cần kiểm trước khi mở.
Chủ khu tự kiểm gì mỗi ngày trước giờ mở cửa
Một danh mục kiểm tra hằng ngày cho khu vui chơi trẻ em trong nhà có thể gồm:
- Ốc vít, khớp nối của khung leo, cầu trượt: không lỏng, không lòi đầu nhọn, nắp che đầu ốc còn đủ.
- Lưới, dây leo, tấm chắn: không rách, không giãn tạo khe có thể kẹt đầu hay tay chân.
- Bề mặt cầu trượt nhựa: không nứt, không gờ sắc, không nóng do nắng chiếu qua kính.
- Đệm lót dưới và quanh khu leo, khu trượt: đủ dày, không xẹp, các tấm ghép kín không hở mép gây vấp.
- Bóng trong nhà bóng: không vỡ tạo cạnh sắc, không có vật lạ lẫn vào.
- Nhà hơi: quạt chạy ổn định, phích cố định, neo đủ, bề mặt không rách.
- Lối thoát hiểm thông, bình chữa cháy đúng chỗ theo phương án phòng cháy của toà nhà.
- Thiết bị cơ giới nhỏ nếu có: chạy thử, kiểm nút dừng, rào chắn.
Ghi kết quả vào sổ hoặc bảng số, ký tên người kiểm. Hạng mục nào chưa đạt thì treo rào khu vực đó, không chờ hết ngày mới sửa.
Ngoài kiểm tra hằng ngày, nên có một lần kiểm tra kỹ hơn theo tuần hoặc tháng: tháo đệm lót xem sàn bên dưới, siết lại toàn bộ khung, giặt hoặc khử khuẩn bóng và đệm, xem lại các vết vá của nhà hơi. Lịch này lấy từ hướng dẫn nhà sản xuất và điều chỉnh theo mức độ đông khách thực tế của khu.
Người trông và nội quy: phần quan trọng nhất mà hay bị cắt
Ở khu vui chơi trẻ em trong nhà, phần lớn chấn thương đến từ va chạm giữa trẻ với nhau, ngã từ chỗ cao, và trẻ chơi sai cách, không phải từ thiết bị hỏng. Người trông đứng đúng chỗ, nhìn được các điểm cao và lối ra cầu trượt, can thiệp khi trẻ lớn chơi quá đà với trẻ nhỏ, là lớp bảo vệ có hiệu quả nhất.
Nội quy thường gồm: độ tuổi, chiều cao cho từng khu, yêu cầu tất chống trơn, không mang đồ ăn và vật sắc vào khu chơi, không trèo ngược cầu trượt, phụ huynh trông con ở khu cho trẻ nhỏ. Nội quy treo trên tường mà không ai nhắc thì gần như không có tác dụng; nhân viên nhắc bằng lời khi trẻ vào khu mới là cách làm hiệu quả.
Chủ khu muốn giảm chi phí thường cắt người trông trước tiên, nhất là giờ vắng. Nhưng giờ vắng cũng là lúc nhân viên làm việc khác và không ai nhìn khu chơi. Với khu có nhà hơi hay khu leo cao, nên đặt mức tối thiểu số người trông theo diện tích và số trẻ, và không xuống dưới mức đó.
Phụ huynh đưa con vào khu vui chơi trong nhà: làm gì
Một vài việc đơn giản giúp giảm phần lớn rủi ro:
- Nhìn qua khu chơi trước khi cho con vào: đệm lót, lưới, nhà hơi có vẻ được chăm chút không, có nhân viên trông không.
- Chọn khu đúng độ tuổi; trẻ nhỏ không nên chơi chung khu với trẻ lớn hơn nhiều.
- Cho con đi tất chống trơn, bỏ kính, vòng cổ, dây buộc tóc có hạt, áo có dây rút ở cổ.
- Dặn con không trèo ngược cầu trượt, không nhảy từ chỗ cao xuống, nhường lượt ở lối ra cầu trượt.
- Ngồi ở chỗ nhìn được con, không giao hết cho nhân viên, nhất là với trẻ nhỏ.
- Khi thấy thiết bị hỏng hoặc nhà hơi xẹp, báo nhân viên ngay và đưa con ra.
Khi con bị thương, chăm sóc con trước, sau đó đề nghị khu vui chơi ghi nhận sự việc, giữ hoá đơn, ảnh chụp và tên nhân viên trực.
Với trẻ dưới ba tuổi, nhiều khu có khu riêng, mềm và thấp, tách khỏi khu leo cao của trẻ lớn. Nếu khu vui chơi không tách như vậy, giờ cuối tuần đông trẻ lớn là lúc nên cân nhắc cho con chơi ở góc yên tĩnh hoặc quay lại vào giờ vắng hơn. Một buổi chơi vui không cần là buổi chơi ở chỗ đông nhất.
Câu hỏi thường gặp
Khu vui chơi trẻ em trong nhà có phải kiểm định không?
Phần lớn thiết bị chơi tĩnh như nhà bóng, khung leo, cầu trượt nhựa, nhà hơi không thuộc danh mục kiểm định bắt buộc. Thiết bị cơ giới chở trẻ như tàu hoả mini, đu quay chạy điện cần đối chiếu danh mục. Chủ khu vẫn phải bảo đảm an toàn cho người sử dụng dịch vụ.
Nhà hơi bị xẹp khi trẻ đang chơi thì làm gì?
Đưa trẻ ra ngay theo lối gần nhất, giữ trẻ nhỏ không bị đè dưới lớp vải. Kiểm tra nguồn điện và quạt thổi. Chủ khu nên có quy trình cho tình huống này và người canh nguồn điện suốt giờ mở cửa.
Thiết bị sân chơi đóng ở xưởng địa phương có dùng được không?
Được nếu được thiết kế theo tiêu chuẩn về khe hở, chiều cao rơi, vật liệu và có hồ sơ rõ ràng. Thiết bị chép mẫu không có tính toán, không có tiêu chuẩn là nhóm rủi ro cao, nhất là về khe kẹt đầu và ngón tay.
Vì sao trẻ phải đi tất chống trơn trong khu vui chơi?
Tất chống trơn giúp trẻ bám trên bề mặt nhựa và đệm, giảm trượt ngã ở khu leo, cầu thang mềm, và giữ vệ sinh khu chơi. Chân trần hay tất trơn dễ trượt khi trẻ chạy nhanh.
Trẻ bị thương ở khu vui chơi trong trung tâm thương mại thì ai chịu trách nhiệm?
Thường là chủ khu vui chơi với tư cách bên cung cấp dịch vụ, có thể liên quan cả nhà cung cấp thiết bị nếu lỗi do thiết bị. Mức trách nhiệm tuỳ nguyên nhân; nên giữ hoá đơn, ảnh, chứng từ y tế và đề nghị khu vui chơi ghi nhận sự việc.
Chủ khu vui chơi nhỏ có cần ghi nhật ký kiểm tra hằng ngày không?
Nên ghi. Nhật ký là bằng chứng chủ khu đã kiểm tra thiết bị thường xuyên, rất quan trọng khi có sự cố hoặc khi cơ quan quản lý kiểm tra, và giúp phát hiện chỗ xuống cấp trước khi gây tai nạn.