Bạn nên đề nghị kiểm định đồng hồ nước khi đã loại trừ rò rỉ sau đồng hồ mà sản lượng vẫn cao bất thường, hoặc khi đồng hồ có dấu hiệu hư hỏng rõ: mặt kính mờ không đọc được, kim, số không chạy dù đang dùng nước, đồng hồ quay khi mọi vòi đã khoá và không có điểm rò nào. Đơn vị cấp nước có trách nhiệm kiểm tra theo đề nghị; nếu đồng hồ đạt, người đề nghị thường chịu chi phí kiểm định, còn đồng hồ sai thì đơn vị cấp nước chịu và điều chỉnh tiền nước theo quy định cấp nước hiện hành.
Đồng hồ nước có những kiểu sai rất khác công tơ điện, vì nó đo một dòng chảy có thể lẫn khí, cặn, cát và chịu ảnh hưởng của cách lắp. Hiểu các kiểu sai này giúp bạn biết khi nào nghi đồng hồ là có cơ sở, khi nào nên tìm chỗ rò, và khi nào vấn đề nằm ở mạng cấp nước chứ không phải ở chiếc đồng hồ.
Đồng hồ nước sai theo những hướng nào
Phần lớn đồng hồ nước dân dụng là loại cơ: dòng nước làm quay một cánh quạt, cánh quạt truyền chuyển động sang bộ số. Theo thời gian, cặn và cát bám vào cánh quạt, ổ trục mòn, lưới lọc đầu vào tắc một phần. Kết quả phổ biến là đồng hồ quay chậm đi, đặc biệt với dòng nhỏ như vòi nhỏ giọt hay bồn cầu rỉ, tức là ghi thiếu chứ không ghi dư. Đó là lý do đơn vị cấp nước cũng có lợi khi thay đồng hồ đúng hạn.
Hướng sai ngược lại, ghi dư, ít gặp hơn ở bản thân đồng hồ nhưng có thể xảy ra khi có khí trong đường ống. Sau những đợt cắt nước, sửa ống, áp lực yếu về đêm, khi nước về lại thì khí bị đẩy qua đồng hồ trước. Đồng hồ cơ không phân biệt được khí và nước, nên cánh quạt quay và bộ số tăng. Hiện tượng này thường thấy ở cuối mạng, nhà cao, khu hay mất nước.
Ngoài ra, đồng hồ lắp nghiêng, lắp ngược chiều mũi tên, lắp quá sát co, van khiến dòng chảy xoáy cũng làm sai lệch. Đồng hồ bị va đập, mặt kính nứt, nước lọt vào bộ số làm mờ, có thể khiến số đọc sai hoặc không đọc được. Mỗi kiểu sai cần một cách xử lý khác, nên trước khi đề nghị kiểm định, bạn cần quan sát đồng hồ của mình đang ở trường hợp nào.
Quan sát trước khi đề nghị
Những bước dưới đây chỉ cần mắt nhìn và một chiếc điện thoại, không tháo lắp gì:
- Khoá tất cả vòi, tắt máy giặt, máy lọc nước, van phao bồn chứa nếu có thể. Mở nắp hố đồng hồ, lau mặt kính, xem bộ phận chỉ dòng nhỏ: ngôi sao, bánh răng nhỏ hoặc kim nhỏ nhất.
- Nếu bộ phận này đứng yên, đồng hồ không ghi khi không dùng nước. Nếu nó quay chậm và đều, nhiều khả năng có rò rỉ sau đồng hồ; khoá van ngay sau đồng hồ (nếu có) để xem có dừng không.
- Nếu nó quay giật cục, lúc nhanh lúc dừng, kèm tiếng xì trong ống khi mở vòi, nghi có khí trong ống. Ghi lại thời điểm, nhất là sau các đợt cắt nước.
- Chụp chỉ số buổi tối trước khi ngủ và sáng hôm sau khi chưa ai dùng nước. Lặp lại vài đêm. Chỉ số tăng qua đêm trong khi cả nhà ngủ là manh mối rất rõ.
- Xem tem, dấu kiểm định, niêm phong ở hai đầu đồng hồ, chiều mũi tên trên thân đồng hồ có cùng chiều dòng chảy không.
- Đối chiếu với hoá đơn: tăng đột ngột từ một kỳ cụ thể hay tăng dần, có trùng thời điểm cắt nước, sửa ống trong khu vực không.
Có rò rỉ sau đồng hồ thì việc của bạn là sửa đường ống trong nhà; kiểm định lúc đó gần như chắc chắn cho kết quả đồng hồ đạt.
Dấu hiệu, khả năng và việc nên làm
Bảng dưới gom những tình huống thường gặp, kèm hướng xử lý phù hợp. Đây là nguyên lý chung để bạn định hướng, không thay cho kết luận của đơn vị kiểm tra.
| Dấu hiệu | Khả năng cao | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Khoá hết vòi, bộ chỉ dòng nhỏ vẫn quay đều | Rò rỉ sau đồng hồ | Tìm chỗ rò, gọi thợ nước; kiểm định chưa cần |
| Đồng hồ quay giật, có tiếng xì, sau đợt cắt nước | Khí trong ống | Báo đơn vị cấp nước, đề nghị kiểm tra mạng và cách xử lý khí |
| Mặt kính mờ, đọng nước, không đọc được | Đồng hồ hư hỏng | Đề nghị thay đồng hồ, chốt chỉ số có biên bản |
| Dùng nước mà số không chạy | Đồng hồ kẹt | Báo ngay để thay; tránh bị tính bù lớn về sau |
| Không rò, không khí, sản lượng vẫn cao bất thường kéo dài | Có thể đồng hồ sai | Đề nghị kiểm định |
| Đồng hồ lắp ngược chiều, nghiêng, sát van | Lỗi lắp đặt | Đề nghị đơn vị cấp nước kiểm tra, lắp lại |
Hàng thứ tư đáng chú ý: đồng hồ kẹt có lợi cho bạn trước mắt nhưng thường bị tính bù theo sản lượng bình quân khi phát hiện. Báo sớm vẫn là cách đỡ phiền nhất.
Gửi đề nghị kiểm định với công ty cấp nước
Đồng hồ nước của hộ dân thường do đơn vị cấp nước đầu tư, lắp đặt và quản lý; hai bên ràng buộc qua hợp đồng dịch vụ cấp nước. Đề nghị kiểm tra, kiểm định gửi theo kênh trong hợp đồng: phòng chăm sóc khách hàng, tổng đài có mã tiếp nhận, ứng dụng hoặc văn bản nộp tại quầy. Nêu mã khách hàng, địa chỉ, dấu hiệu bạn quan sát được, ảnh chỉ số qua đêm, và thời gian bạn có mặt.
Đơn vị cấp nước sẽ cử người đến kiểm tra tại chỗ. Nếu cần kiểm định, đồng hồ được tháo, thay tạm bằng đồng hồ khác, chốt chỉ số cả hai trên biên bản và niêm phong đồng hồ cũ. Đồng hồ được kiểm định bởi tổ chức được chỉ định kiểm định đồng hồ nước. Bạn nên hỏi trước chi phí kiểm định nếu đồng hồ đạt, thời gian dự kiến có kết quả, và cách nhận giấy chứng nhận kết quả.
Nguyên tắc chung trong quy định về cấp nước là: đồng hồ sai quá giới hạn cho phép thì đơn vị cấp nước chịu chi phí và điều chỉnh tiền nước; đồng hồ đạt thì bên đề nghị chịu. Thời hạn xử lý, cách tính lại và số kỳ được điều chỉnh có thể khác nhau theo văn bản của tỉnh và hợp đồng của từng đơn vị, nên đọc kỹ hợp đồng và hỏi rõ khi làm việc.
Nhầm đồng hồ với nhà bên cạnh: lỗi ít ai nghĩ tới
Ở hẻm nhỏ, dãy nhà liền kề, khu tập thể cũ, nhiều đồng hồ nước thường nằm chung một hố hoặc xếp thành hàng sát chân tường. Qua nhiều lần sửa ống, thay đồng hồ, nâng cấp mạng, đường ống nhánh có thể bị đấu chéo: đồng hồ mang mã khách hàng nhà bạn lại đo nước chảy vào nhà hàng xóm, và ngược lại. Hai nhà dùng lượng nước chênh nhau nhiều thì một bên thấy hoá đơn cao vô lý, bên kia thấy rẻ bất ngờ mà không ai lên tiếng.
Cách kiểm khá đơn giản nếu hàng xóm hợp tác: một nhà khoá hết vòi, nhà kia mở một vòi lớn, rồi cùng ra hố đồng hồ xem chiếc nào đang quay. Đổi vai và làm lại. Nếu chiếc đồng hồ đứng tên nhà bạn quay khi nhà bên cạnh mở nước, gần như chắc chắn có đấu nhầm. Không cần kiểm định gì cả; việc cần làm là báo đơn vị cấp nước đến xác minh, lập biên bản và đấu lại cho đúng.
Sau khi xác minh có đấu nhầm, đề nghị đơn vị cấp nước xem xét điều chỉnh sản lượng các kỳ bị ảnh hưởng giữa hai mã khách hàng. Đây là việc cần hai nhà cùng thiện chí, nên nói chuyện với hàng xóm trước, trình bày bằng dữ liệu chứ không bằng nghi ngờ.
Khí trong đường ống: chuyện không nằm trong đồng hồ
Kiểm định không giải quyết được. Một đồng hồ đạt kiểm định vẫn quay khi khí đi qua. Đề nghị kiểm định trong trường hợp này thường cho kết quả đồng hồ đạt mà hoá đơn vẫn cao.
Đây là vấn đề của mạng cấp nước. Khí lọt vào do cắt nước, áp lực thấp, sửa chữa đường ống. Phản ánh với đơn vị cấp nước như một vấn đề dịch vụ, kèm thời điểm, để họ kiểm tra áp lực và xả khí trên mạng.
Không tự lắp thiết bị trước đồng hồ. Đoạn ống từ mạng chính tới đồng hồ và bản thân đồng hồ thuộc phạm vi đơn vị cấp nước quản lý. Tự lắp van, thiết bị lạ ở đoạn này, kể cả loại được quảng cáo là chống khí, có thể bị coi là can thiệp vào hệ thống đo đếm.
Đề nghị giải pháp chính thức. Nếu khu vực thường xuyên có khí, hỏi đơn vị cấp nước có phương án kỹ thuật nào được phép, như lắp thiết bị xả khí do họ thực hiện, hoặc điều chỉnh vị trí đồng hồ.
Ghi chép làm căn cứ. Ảnh chỉ số trước và sau đợt cắt nước, thông báo cắt nước của đơn vị, tin nhắn phản ánh: đó là căn cứ để đề nghị xem xét lại sản lượng kỳ bị ảnh hưởng.
Kết quả không như mong đợi thì đi tiếp thế nào
Khi kết quả kiểm định cho thấy đồng hồ đạt mà bạn vẫn thấy vô lý, hoặc khi hai bên không thống nhất cách tính lại, vẫn còn những bước có trật tự:
- Xin bản sao giấy chứng nhận kết quả kiểm định, đối chiếu số chế tạo với đồng hồ đã tháo ghi trên biên bản.
- Đề nghị đơn vị cấp nước trả lời bằng văn bản về cách tính sản lượng, căn cứ điều khoản hợp đồng.
- Hỏi cơ quan quản lý đo lường thuộc Sở Khoa học và Công nghệ về việc kiểm định, giám định bởi tổ chức khác nếu nghi kết quả.
- Gửi kiến nghị tới cơ quan quản lý nhà nước về cấp nước ở tỉnh, thành hoặc Uỷ ban nhân dân xã, phường để được hướng dẫn đầu mối tiếp nhận.
- Nếu số tiền đáng kể và thương lượng không xong, cân nhắc hoà giải hoặc giải quyết tranh chấp hợp đồng; khi đó nhờ người làm nghề đánh giá chứng cứ.
Trong suốt quá trình, tiếp tục thanh toán theo hoá đơn và ghi rõ là đang có kiến nghị, để không bị gián đoạn cấp nước vì nợ.
Câu hỏi thường gặp
Đồng hồ nước cũ hay chạy nhanh hay chạy chậm?
Đồng hồ cơ cũ thường chạy chậm đi do cặn bám và ổ trục mòn, nhất là với dòng nhỏ. Ghi dư thường liên quan tới khí trong ống hoặc lắp đặt sai hơn là do đồng hồ cũ.
Đề nghị kiểm định đồng hồ nước ai trả tiền?
Theo nguyên tắc chung, đồng hồ đạt thì bên đề nghị chịu chi phí kiểm định; đồng hồ sai quá giới hạn cho phép thì đơn vị cấp nước chịu. Mức chi phí và thủ tục cụ thể hỏi đơn vị cấp nước khi gửi đề nghị.
Khí trong ống làm đồng hồ quay thì có được giảm tiền nước không?
Có thể đề nghị xem xét, nhất là khi trùng đợt cắt nước, sửa ống. Cần ảnh chỉ số trước và sau, thông báo cắt nước và phản ánh bằng văn bản; việc điều chỉnh tuỳ quy định và đánh giá của đơn vị cấp nước.
Có được tự lắp van chống khí trước đồng hồ nước không?
Không nên tự lắp. Đoạn ống trước đồng hồ và đồng hồ thuộc phạm vi đơn vị cấp nước quản lý; can thiệp có thể bị coi là vi phạm. Hãy đề nghị đơn vị cấp nước xem xét giải pháp kỹ thuật.
Đồng hồ nước bị mờ không đọc được số thì tính tiền thế nào?
Báo đơn vị cấp nước để thay đồng hồ và chốt chỉ số có biên bản. Thời gian không đọc được thường được tính theo sản lượng bình quân theo hợp đồng và quy định hiện hành.
Kiểm định đồng hồ nước mất bao lâu?
Tuỳ đơn vị cấp nước và tổ chức kiểm định. Khi gửi đề nghị, hỏi thời gian dự kiến và cách nhận kết quả; trong thời gian đó bạn vẫn có nước qua đồng hồ thay thế tạm.