Máy đo nồng độ cồn trong hơi thở mà cảnh sát giao thông dùng để làm căn cứ xử phạt là phương tiện đo phải được kiểm định; kết quả định lượng in ra hoặc hiển thị từ chiếc máy còn hạn kiểm định mới là số đo dùng để lập biên bản. Người bị kiểm tra có thể đề nghị dùng ống thổi mới, được xem kết quả, được ghi ý kiến vào biên bản và có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện quyết định xử phạt.
Bài này giải thích chiếc máy và quy trình đo dưới góc đo lường và quyền của người bị đo. Bài không hướng dẫn cách đối phó với máy đo, vì đơn giản là không có cách nào an toàn hơn việc không lái xe sau khi uống rượu bia. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ có hiệu lực từ 1/1/2025 tiếp tục cấm người điều khiển phương tiện có nồng độ cồn trong máu hoặc hơi thở. Mức phạt và quy trình chi tiết nằm trong các văn bản hướng dẫn, cần đối chiếu bản hiện hành.
Hai loại máy bạn có thể gặp ở điểm kiểm tra
Ở nhiều điểm kiểm tra, cán bộ dùng hai bước. Bước đầu là máy kiểm tra nhanh, thường gọi là máy sàng lọc hay máy định tính: đưa máy lại gần miệng, bạn nói hoặc thở ra, máy báo có hay không có hơi cồn. Bước này giúp lọc nhanh dòng xe đông, không cho ra con số để xử phạt. Nếu máy sàng lọc không báo gì, thường bạn được đi tiếp.
Nếu máy sàng lọc báo có cồn, bạn sẽ được đề nghị thổi vào máy định lượng qua ống thổi. Máy định lượng cho ra con số nồng độ cồn trong hơi thở, có thể in phiếu kết quả. Đây là chiếc máy mà con số của nó được ghi vào biên bản, nên nó là phương tiện đo thuộc diện phải phê duyệt mẫu và kiểm định theo pháp luật đo lường.
Hiểu sự khác nhau này giúp bạn bình tĩnh hơn. Máy sàng lọc báo có cồn chưa phải là kết luận; con số định lượng mới là căn cứ. Ngược lại, đừng tranh luận rằng máy sàng lọc không có tem kiểm định, vì vai trò của nó chỉ là sàng lọc. Điều bạn nên quan tâm là máy định lượng.
Quy trình đo định lượng thường diễn ra thế nào
Trình tự dưới đây là mô tả chung để bạn biết điều gì đang diễn ra; chi tiết có thể khác theo hướng dẫn nghiệp vụ hiện hành.
- Cán bộ thông báo việc kiểm tra nồng độ cồn và đề nghị bạn dừng xe ở vị trí an toàn.
- Ống thổi mới được lấy ra, bóc khỏi bao và lắp vào máy. Bạn có thể đề nghị được thấy việc bóc ống mới.
- Cán bộ hướng dẫn cách thổi: hít sâu, thổi đều và liên tục cho tới khi máy báo đủ.
- Máy phân tích và hiển thị kết quả. Nếu thổi không đủ, máy báo lỗi và bạn được hướng dẫn thổi lại.
- Kết quả được in hoặc ghi lại. Bạn được xem con số, thời điểm đo trên phiếu hoặc màn hình.
- Nếu có vi phạm, cán bộ lập biên bản, ghi kết quả đo. Bạn đọc biên bản, ghi ý kiến của mình nếu có, rồi ký. Nếu bạn không ký, biên bản ghi rõ lý do theo quy định.
Thổi không hợp tác hoặc từ chối kiểm tra không giúp bạn tránh được gì. Từ chối kiểm tra nồng độ cồn là một hành vi vi phạm riêng và bị xử lý nặng theo quy định hiện hành. Nếu bạn có lý do sức khoẻ không thổi được, hãy nói rõ ngay để cán bộ áp dụng cách xác định khác theo quy định.
Những gì bạn có thể đề nghị được xem và được biết
Ống thổi mới. Ống thổi dùng một lần vì lý do vệ sinh và để hơi thở của người trước không ảnh hưởng kết quả của người sau. Đề nghị thấy ống mới được bóc là yêu cầu hợp lý.
Kết quả trên máy. Bạn được xem con số hiển thị hoặc phiếu in. Chụp ảnh phiếu nếu được phép, hoặc ghi lại con số và thời điểm.
Thông tin kiểm định của máy. Bạn có thể lịch sự đề nghị xem tem hoặc thông tin kiểm định của máy định lượng. Máy dùng làm căn cứ xử phạt phải còn hạn kiểm định.
Nội dung biên bản. Đọc kỹ trước khi ký: thời gian, địa điểm, biển số, hành vi, kết quả đo. Sai chỗ nào, đề nghị sửa hoặc ghi ý kiến ngay.
Thủ tục tiếp theo. Hỏi rõ phương tiện có bị tạm giữ không, giấy tờ nào bị tạm giữ, lên đâu để giải quyết, thời hạn ra sao. Ghi lại tên đơn vị lập biên bản.
Tình huống hay gặp và cách xử sự hợp lý
Bảng dưới không phải hướng dẫn thoát phạt mà là cách xử sự giúp quyền của bạn được ghi nhận đúng.
| Tình huống | Nên làm | Không nên làm |
|---|---|---|
| Máy sàng lọc báo có cồn | Hợp tác thổi máy định lượng | Bỏ đi, lớn tiếng, giằng co |
| Nghi máy định lượng không có kiểm định | Lịch sự đề nghị xem thông tin kiểm định, ghi ý kiến vào biên bản | Từ chối thổi vì nghi máy |
| Thổi nhiều lần máy báo lỗi | Hỏi nguyên nhân, làm theo hướng dẫn, đề nghị ghi nhận số lần thổi | Cố tình thổi yếu, ngắt quãng |
| Không đồng ý con số | Ghi rõ "không đồng ý" và lý do trong phần ý kiến của biên bản | Ký cho xong rồi về mới thắc mắc |
| Có bệnh lý không thổi được | Nói ngay, xin xác định bằng cách khác theo quy định | Im lặng rồi bị coi là không hợp tác |
| Biên bản ghi sai thông tin | Đề nghị sửa tại chỗ hoặc ghi ý kiến | Ký luôn vì vội |
Phần ý kiến trong biên bản là nơi duy nhất ghi lại quan điểm của bạn tại thời điểm sự việc. Ghi ngắn, rõ, đúng sự việc. Nếu sau này khiếu nại, đây là tài liệu đầu tiên người giải quyết đọc.
Khi bạn cho rằng kết quả đo không đúng
Nghi ngờ hợp lý về số đo thường xoay quanh ba điểm: máy có còn hạn kiểm định không, quy trình đo có đúng không, biên bản có ghi đúng không. Bạn nên nêu những điểm này ngay tại chỗ và ghi vào biên bản, thay vì chỉ nói rằng mình uống ít. Với luật hiện hành cấm nồng độ cồn ở mọi mức khi lái xe, câu hỏi chính không còn là bạn uống bao nhiêu, mà là phép đo có hợp lệ không.
Pháp luật có quy định về việc xác định nồng độ cồn bằng xét nghiệm máu tại cơ sở y tế trong một số trường hợp, chẳng hạn người bị kiểm tra không thể thổi do tình trạng sức khoẻ, hoặc người có liên quan tới tai nạn. Áp dụng khi nào, ai thực hiện, chi phí ra sao cần hỏi trực tiếp cán bộ và đối chiếu văn bản hiện hành; đừng dựa vào lời truyền miệng.
Sau khi nhận quyết định xử phạt, bạn có quyền khiếu nại theo pháp luật về khiếu nại hoặc khởi kiện vụ án hành chính, trong thời hạn luật định. Hồ sơ nên có biên bản, ảnh phiếu kết quả nếu có, thời điểm và địa điểm, tên người làm chứng nếu có. Nếu số tiền phạt, thời hạn tước giấy phép lái xe ảnh hưởng lớn tới công việc, hoặc sự việc liên quan tới tai nạn, bạn nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn hoặc nhờ người làm nghề pháp lý xem hồ sơ trước khi quyết định khiếu nại hay khởi kiện.
Những hiểu lầm hay gặp về máy đo nồng độ cồn
Máy nào cũng phải có tem mới được dùng. Máy sàng lọc chỉ để lọc nhanh, không cho số làm căn cứ xử phạt. Yêu cầu kiểm định quan trọng nhất đặt vào máy định lượng mà con số của nó được ghi vào biên bản.
Không ký biên bản thì không bị phạt. Không ký không làm biên bản mất giá trị; biên bản ghi lý do bạn không ký và có thể có người chứng kiến. Cách bảo vệ quyền lợi là ghi ý kiến của bạn vào biên bản, không phải từ chối ký.
Từ chối thổi thì không có bằng chứng. Từ chối kiểm tra nồng độ cồn là hành vi bị xử lý riêng, thường nặng. Từ chối chỉ đổi một vi phạm có thể tranh luận bằng một vi phạm khó tranh luận hơn.
Máy cầm tay nào cũng như nhau. Máy dùng cho công vụ là mẫu đã được phê duyệt và kiểm định; máy đo cá nhân mua trên mạng không cùng đẳng cấp đo lường. Con số trên máy cá nhân của bạn không dùng để phản bác kết quả máy công vụ.
Ngủ một giấc là chắc chắn hết cồn. Tốc độ cơ thể đào thải cồn khác nhau giữa người này với người khác và phụ thuộc lượng đã uống. Không có mốc giờ nào an toàn cho mọi người; cách duy nhất chắc chắn là không lái xe khi đã uống.
Vì sao chiếc máy phải được kiểm định, và điều đó bảo vệ ai
Kiểm định máy đo nồng độ cồn không chỉ là thủ tục nội bộ của ngành công an. Nó bảo vệ cả hai phía:
- Người bị đo được bảo đảm rằng con số dùng để xử phạt đến từ một chiếc máy đã được kiểm tra độ chính xác bởi tổ chức được chỉ định.
- Người thực thi công vụ có căn cứ vững khi bị khiếu nại: máy còn hạn, quy trình đúng thì kết quả khó bị bác bỏ.
- Máy đo có cảm biến hao mòn theo thời gian và số lần đo, nên kiểm định định kỳ phát hiện máy trôi số trước khi gây oan sai hàng loạt.
- Máy sau sửa chữa, thay cảm biến phải được kiểm định lại mới được đưa vào dùng tiếp.
- Hồ sơ kiểm định là một phần của hồ sơ xử phạt khi có tranh chấp, giúp người giải quyết khiếu nại kiểm tra lại.
Biết điều này để bạn đặt câu hỏi đúng chỗ. Nghi ngờ của bạn về chiếc máy nên được ghi nhận bằng văn bản, còn việc chứng minh máy còn hạn kiểm định thuộc về bên sử dụng máy.
Câu hỏi thường gặp
Máy đo nồng độ cồn của cảnh sát giao thông có phải kiểm định không?
Máy đo nồng độ cồn trong hơi thở dùng làm căn cứ xử phạt là phương tiện đo thuộc diện phải phê duyệt mẫu và kiểm định theo pháp luật đo lường. Máy kiểm tra nhanh chỉ dùng để sàng lọc, không cho ra con số làm căn cứ, nên được nhìn nhận khác.
Người bị kiểm tra có được đề nghị xem tem kiểm định của máy đo nồng độ cồn không?
Bạn có thể lịch sự đề nghị được xem thông tin kiểm định của máy định lượng. Nếu không được đáp ứng hoặc còn nghi ngờ, hãy ghi ý kiến vào biên bản. Đừng vì nghi ngờ mà từ chối thổi, vì từ chối kiểm tra bị xử lý riêng.
Thổi máy sàng lọc báo có cồn có bị phạt ngay không?
Kết quả máy sàng lọc chỉ cho biết có hơi cồn. Thường bạn sẽ được đề nghị thổi máy định lượng, và con số từ máy định lượng mới được ghi vào biên bản. Quy trình chi tiết theo hướng dẫn nghiệp vụ hiện hành.
Không đồng ý kết quả đo nồng độ cồn thì làm gì?
Ghi rõ không đồng ý và lý do vào phần ý kiến trong biên bản, giữ bản sao biên bản và ảnh phiếu kết quả nếu có. Sau khi có quyết định xử phạt, bạn có thể khiếu nại hoặc khởi kiện trong thời hạn luật định.
Mỗi người thổi có được dùng ống thổi riêng không?
Ống thổi dùng một lần cho mỗi người để bảo đảm vệ sinh và tránh hơi thở người trước ảnh hưởng kết quả. Bạn có thể đề nghị được thấy ống mới được bóc và lắp vào máy trước khi thổi.
Người đi xe đạp điện có bị kiểm tra nồng độ cồn không?
Luật hiện hành áp dụng lệnh cấm có nồng độ cồn cho người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ, gồm cả xe máy điện, xe đạp điện, xe đạp. Mức xử phạt từng loại phương tiện khác nhau, cần đối chiếu quy định hiện hành.