Ở chung cư dùng hệ thống gas trung tâm, mỗi căn hộ trả tiền gas theo một đồng hồ đo khí, và vì đồng hồ này là căn cứ thanh toán nên nó thuộc diện phương tiện đo phải kiểm định như công tơ điện, đồng hồ nước. Đơn vị cung cấp gas hoặc đơn vị vận hành hệ thống thường là bên lắp và quản lý đồng hồ; cư dân có quyền hỏi tình trạng kiểm định, hiểu cách quy đổi số đo ra tiền và đề nghị kiểm tra khi nghi sai.
Đồng hồ gas có một điểm khiến nhiều cư dân bối rối: nó đo thể tích khí, trong khi giá bán gas hoá lỏng hay tính theo khối lượng. Giữa hai đơn vị này là một hệ số quy đổi, và nhiều thắc mắc về tiền gas thực ra nằm ở hệ số đó chứ không nằm ở chiếc đồng hồ. Bài này đi qua cả hai phần, cộng thêm những điều về an toàn mà cư dân cần nhớ khi đụng tới đồng hồ gas.
Hệ thống gas trung tâm và chiếc đồng hồ trong bếp
Một hệ thống gas trung tâm thường gồm nơi chứa gas tập trung (bồn hoặc dàn bình), thiết bị hoá hơi và điều áp, đường ống dẫn lên các tầng, van khoá từng nhánh và đồng hồ đo khí đặt ở từng căn hộ, có khi gom trong hộp kỹ thuật ở hành lang. Chiếc đồng hồ bạn thấy trong bếp hay ở hành lang là điểm cuối, nơi lượng gas căn hộ dùng được ghi lại.
Hai loại kiểm định khác nhau cùng có mặt trong hệ thống này. Bồn chứa và một số thiết bị chịu áp lực thuộc nhóm thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, phải kiểm định an toàn theo quy định; đó là việc của chủ đầu tư, đơn vị vận hành và tổ chức kiểm định an toàn. Còn đồng hồ đo khí ở từng căn là phương tiện đo dùng trong thanh toán, kiểm định về đo lường. Cư dân quan tâm cả hai, nhưng với hoá đơn hằng tháng, đồng hồ đo khí là thứ trực tiếp nhất.
Ai sở hữu đồng hồ, ai chịu trách nhiệm kiểm định tuỳ vào hợp đồng giữa chủ đầu tư, ban quản trị, đơn vị cung cấp gas và từng hộ. Đọc hợp đồng cung cấp gas của căn hộ là việc đầu tiên khi có thắc mắc; nếu chưa từng ký hợp đồng riêng, hỏi ban quản lý toà nhà xem hợp đồng nằm ở đâu.
Từ số trên đồng hồ ra tiền gas: các lớp cần biết
Bảng dưới tách hoá đơn gas thành từng lớp. Mỗi lớp là một chỗ có thể sinh ra chênh lệch, và mỗi lớp có người chịu trách nhiệm khác nhau. Con số trong cột ví dụ là ví dụ giả định.
| Lớp | Là gì | Ai chịu trách nhiệm | Ví dụ giả định |
|---|---|---|---|
| Số đo | Thể tích khí qua đồng hồ trong kỳ, thường tính bằng mét khối | Đồng hồ đã kiểm định; đơn vị quản lý đồng hồ | Đầu kỳ 120,5; cuối kỳ 126,5; dùng 6 mét khối |
| Hệ số quy đổi | Chuyển thể tích khí ra khối lượng gas hoặc đơn vị tính tiền | Ghi trong hợp đồng, phụ thuộc thành phần gas và điều kiện đo | Mỗi mét khối quy đổi ra một số kg theo hợp đồng |
| Đơn giá | Giá theo đơn vị tính, thay đổi theo thị trường | Đơn vị cung cấp gas, công bố theo kỳ | Đơn giá theo bảng giá của kỳ |
| Khoản cố định | Phí duy trì, phí đồng hồ nếu có | Theo hợp đồng | Có hoặc không, tuỳ hợp đồng |
| Ghi số | Người ghi hoặc hệ thống đọc xa | Đơn vị quản lý | Đọc nhầm một chữ số là sai cả kỳ |
Khi nghi tiền gas, hãy kiểm từng lớp theo thứ tự trên. Đồng hồ đúng nhưng hệ số quy đổi không rõ ràng, hoặc ghi số nhầm, đều cho ra hoá đơn sai mà kiểm định đồng hồ không phát hiện được.
Tự kiểm khi nghi tiền gas cao
Những bước này không cần đụng vào đồng hồ hay đường ống, chỉ cần quan sát và ghi chép:
- Chụp chỉ số đồng hồ vào một giờ cố định mỗi ngày trong một tuần, ghi lại số bữa nấu, số lần đun nước, dùng bình nóng lạnh gas nếu có.
- Tắt hết bếp, khoá van bếp, quan sát đồng hồ trong vài phút. Đồng hồ còn chạy khi mọi thiết bị đã tắt là dấu hiệu rò rỉ: xử lý theo phần an toàn bên dưới, không chờ.
- Đối chiếu số đo tuần đó với mức trung bình các kỳ trước trong hoá đơn. Lệch nhiều mà sinh hoạt không đổi mới đáng nghi.
- Đọc hợp đồng hoặc hỏi đơn vị cung cấp: hệ số quy đổi là bao nhiêu, có thay đổi gần đây không, đơn giá kỳ này so với kỳ trước.
- So số đọc của bạn với chỉ số đầu kỳ, cuối kỳ trên hoá đơn để loại trừ ghi số nhầm.
Nếu chỉ số trên hoá đơn khớp với ảnh của bạn, hệ số và đơn giá rõ ràng, mà lượng gas vẫn cao bất thường, lúc đó mới đáng đề nghị kiểm tra, kiểm định đồng hồ.
Đề nghị kiểm định đồng hồ gas
Gửi đề nghị tới đơn vị cung cấp gas hoặc đơn vị vận hành hệ thống, qua ban quản lý toà nhà nếu hợp đồng quy định như vậy. Đề nghị bằng văn bản hoặc kênh có lưu vết, nêu căn hộ, chỉ số, các ghi chép bạn đã làm. Hỏi rõ đồng hồ đã được kiểm định khi nào, còn hạn không, tổ chức nào kiểm định, và nếu cần kiểm định lại thì ai chịu chi phí trong từng trường hợp.
Tháo đồng hồ gas là việc phải do người có chuyên môn của đơn vị quản lý thực hiện, có khoá van nhánh, kiểm tra kín sau khi lắp lại. Cư dân nên có mặt để chốt chỉ số đồng hồ cũ và mới, xem niêm phong, ký biên bản như khi thay công tơ điện. Tuyệt đối không tự tháo, tự lắp đồng hồ gas, kể cả để mang đi kiểm định cho nhanh.
Nguyên tắc chi phí thường gặp giống với công tơ, đồng hồ nước: đồng hồ đạt thì bên đề nghị chịu, đồng hồ sai quá giới hạn thì bên quản lý đồng hồ chịu và điều chỉnh tiền gas. Nhưng với gas trung tâm, điều này phụ thuộc nhiều vào hợp đồng từng toà nhà; nếu hợp đồng không ghi, ban quản trị là nơi nên đứng ra thống nhất với đơn vị cung cấp cho cả toà.
An toàn trước, tiền bạc sau
Ngửi thấy mùi gas. Khoá van gas tổng của căn hộ nếu tiếp cận được an toàn, không bật hoặc tắt công tắc điện, không dùng lửa, mở cửa cho thoáng, ra khỏi căn hộ và báo ngay ban quản lý, đơn vị vận hành hệ thống gas.
Đồng hồ chạy khi không dùng. Đây không phải chuyện kiểm định mà là dấu hiệu rò rỉ phía sau đồng hồ. Ngừng dùng gas, báo kỹ thuật kiểm tra kín toàn bộ đường ống trong căn hộ.
Không tự can thiệp. Không tự tháo đồng hồ, không nới rắc co, không đục tường dời ống. Mọi thay đổi đường ống gas trong căn hộ phải qua đơn vị vận hành.
Cải tạo bếp. Thay tủ bếp, lắp thêm bếp, dời vị trí đồng hồ khi sửa nhà: báo ban quản lý trước, để đơn vị vận hành kiểm tra và niêm phong lại.
Kiểm tra định kỳ hệ thống. Cư dân có quyền hỏi ban quản trị về kết quả kiểm định an toàn của bồn chứa và thiết bị áp lực của hệ thống gas toà nhà, và lịch kiểm tra định kỳ đường ống.
Mua, thuê hoặc trả căn hộ có gas trung tâm
Khi nhận một căn hộ đã qua sử dụng, dù mua hay thuê, đồng hồ gas là thứ hay bị bỏ quên trong biên bản bàn giao, chỉ có công tơ điện và đồng hồ nước được chốt số. Hãy thêm một dòng cho đồng hồ gas: chỉ số lúc nhận, tình trạng niêm phong, hạn kiểm định nếu đọc được, van khoá có đóng mở bình thường không. Chụp ảnh cả mặt đồng hồ và chỗ đặt.
Hỏi chủ cũ hoặc ban quản lý xem căn hộ có còn nợ tiền gas không, hợp đồng cung cấp gas đứng tên ai và thủ tục chuyển tên thế nào. Một số toà nhà khoá van gas của căn hộ khi chủ cũ dọn đi, chờ chủ mới đăng ký; khi mở lại, đơn vị vận hành thường kiểm tra kín đường ống trong căn hộ trước. Đây cũng là lúc hợp lý để hỏi về tình trạng kiểm định của đồng hồ.
Khi trả căn hộ thuê, chốt số đồng hồ gas cùng với điện nước, có hai bên ký hoặc cùng chụp ảnh. Tiền gas thường là khoản nhỏ nhất trong ba thứ, nhưng cũng là khoản dễ bị quên nhất, và vì vậy hay sinh ra một tin nhắn đòi tiền vài tháng sau khi bạn đã chuyển đi.
Vai trò của ban quản trị chung cư
Với gas trung tâm, một hộ đơn lẻ khó làm việc ngang hàng với đơn vị cung cấp. Ban quản trị là nơi gom tiếng nói của cư dân và có thể làm những việc sau:
- Giữ bản hợp đồng khung với đơn vị cung cấp gas, công khai cho cư dân các điều khoản về đồng hồ, hệ số quy đổi, đơn giá, chi phí kiểm định.
- Yêu cầu đơn vị cung cấp lập danh sách đồng hồ gas toàn toà với ngày kiểm định, ngày hết hạn, và kế hoạch thay khi đến hạn.
- Theo dõi kết quả kiểm định an toàn của bồn chứa, thiết bị áp lực trong hệ thống, công khai cho cư dân.
- Khi nhiều hộ cùng phản ánh tiền gas tăng, đề nghị đơn vị cung cấp giải trình bằng văn bản: đơn giá, hệ số, kết quả kiểm tra đồng hồ.
- Khi hợp đồng sắp hết hạn, cân nhắc các điều khoản về đo đếm trước khi gia hạn hoặc chọn đơn vị khác theo quy chế toà nhà.
Nhiều thắc mắc lặp lại mỗi tháng ở nhóm cư dân có thể được giải quyết một lần bằng một văn bản giải trình công khai từ đơn vị cung cấp.
Câu hỏi thường gặp
Đồng hồ gas trong căn hộ có phải kiểm định không?
Có, khi nó dùng làm căn cứ tính tiền gas. Đồng hồ đo khí dùng trong thanh toán thuộc diện phương tiện đo phải kiểm định theo danh mục và chu kỳ hiện hành; hỏi đơn vị cung cấp gas về hạn kiểm định của đồng hồ nhà bạn.
Vì sao đồng hồ đo mét khối mà hoá đơn lại tính theo kg?
Gas hoá lỏng thường được định giá theo khối lượng, còn đồng hồ đo thể tích khí. Hợp đồng sẽ có hệ số quy đổi giữa hai đơn vị; hỏi rõ hệ số này và cách xác định nó.
Đồng hồ gas quay khi bếp đã tắt là sao?
Đó là dấu hiệu có rò rỉ phía sau đồng hồ. Ngừng dùng gas, không bật tắt điện, mở cửa thoáng và báo ngay ban quản lý, đơn vị vận hành để kiểm tra kín đường ống.
Cư dân có được tự tháo đồng hồ gas mang đi kiểm định không?
Không. Tháo lắp đồng hồ gas phải do người có chuyên môn của đơn vị vận hành thực hiện, có khoá van và kiểm tra kín. Bạn gửi đề nghị kiểm định và có mặt để chốt chỉ số, xem niêm phong.
Ai chịu chi phí kiểm định đồng hồ gas khi cư dân đề nghị?
Thường theo nguyên tắc đồng hồ đạt thì bên đề nghị chịu, đồng hồ sai thì bên quản lý đồng hồ chịu. Nhưng gas trung tâm phụ thuộc nhiều vào hợp đồng từng toà nhà, nên đọc hợp đồng hoặc hỏi ban quản trị.
Tiền gas cả toà cùng tăng thì làm gì?
Đề nghị ban quản trị yêu cầu đơn vị cung cấp giải trình bằng văn bản về đơn giá, hệ số quy đổi và tình trạng đồng hồ. Tăng đồng loạt thường liên quan đơn giá hoặc hệ số hơn là đồng hồ từng căn.